Dziobak - okaz zblendowanej ewolucji
Dziobak - okaz zblendowanej ewolucji Dziobak - okaz zblendowanej ewolucji

Pod koniec XVIII wieku pierwszy Ornithorhynchus anatinus trafił na stół naukowców z Wielkiej Brytanii. Nie mogli uwierzyć, że ten najdziwniejszy ze ssaków, jest prawdziwym zwierzęciem. Sądzono, że ktoś przyszył kaczy dziób do ciała zwierzęcia przypominającego bobra. 

To wyjątkowe stworzenie od samego czubka ogona do dzioba. Wydaje się być animalnym patchworkiem poskładanym przez pijanego demiurga. Polską nazwę nadał mu w 1829 roku Franciszek Kuberski: „Dziubak stąd osobliwszy, że w mieyscu warg ma dziób do kaczego podobny, znayduie się w ieziorach nowéy Hollandyi”. Były też inne propozycje, jak kaczonos, kret wodny, płetwokret, ale w końcu dziubak zmienił się w dziobaka australijskiego i tak zostało.

Ten ssak wykluwa się z jajka, to tak na początek. Zaczyna zadziwiać też na poziomie genetycznym, ponieważ ma 10 chromosomów płci, a nie dwa (XY), jak u większości ssaków. Odpowiednio, kombinacja XXXXXXXXXX dotyczy samicy, a samca XYXYXYXYXY. To tajemnicze nocne zwierzę półwodne z rzędu stekowców pod wieloma względami przypomina gada (np. sposób chodzenia), ale również wykazuje podobieństwa z torbaczami, chociaż dzięki bogu nie skacze jak kangur.

Samce są o jedną trzecią większe niż samice. Pysk dziobaka stanowi organ zmysłowy, a usta leżą poniżej niego. Nozdrza sytuują się na grzbietowej powierzchni dzioba, oczy i uszy zaś w rowku z tyłu od nich. Podczas pływania rowek ulega zamknięciu.

Dorosłe osobniki nie mają zębów. Za młodu posiadają jedną parę zębów przedtrzonowych i dwie pary trzonowców w szczęce oraz trzy pary trzonowców w żuchwie. Dziobak traci zęby przed lub niedługo po opuszczeniu nory, w której przyszedł na świat. Dorosłe dziobaki posiadają silnie skeratynizowane opuszki, którymi miażdżą pokarm. Za nimi leżą worki policzkowe, służące chomikowaniu pokarmu. W segregowaniu rozdrobnionej żywności bierze również udział ząbkowana skóra pokrywająca okolicę żuchwy. Czym pachnie dziób ssaka? Piżmem, bo posiada on gruczoły wydzielające taką właśnie substancję.

Futro jest brązowe i grube. Ogon magazynuje energię w postaci tłuszczu, jak w przypadku diabła tasmańskiego.

Nogi dziobaka są pokryte błoną pławną i pazurami do kopania ziemi. Jego wzrok, węch i słuch są bezużyteczne pod wodą, ale nasz przyjaciel znalazł unikalne rozwiązanie tego problemu. Gumowata skóra dzioba jest pełna wrażliwych komórek, co zapewnia dziobakowi nie tylko wysoko rozwinięty zmysł dotyku, ale także zdolność do elektrolokacji. I jakby tego było mało, koleś postanowił się jeszcze bardziej wyróżnić i pływa w wodzie poruszając przednimi, a nie tylnymi łapami. Tylne wraz z ogonem stanowią dla niego ster.

Gdy dziobak się niepokoi, warczy. A kiedy się wkurzy, może zaatakować właśnie tylnymi łapami. Są w nich ostrogi z jadem, który może wywołać u człowieka trwający miesiącami silny ból. Próbowano w badaniach klinicznych go zwalczyć, ale ból miał stałe natężenie i nie odpowiadał nawet na morfinę. Toksyna jednego z nielicznych trujących ssaków zabija jedynie małe zwierzęta, takie jak dingo. 

Ostroga jadowa

Dziobuś jest świetnym pływakiem. Spędza 10 godzin dziennie w wodzie, zjada 500 gramów krewetek i waży około 2 kg. Bytuje nad brzegiem zbiorników wodnych, w dołach z dwoma wejściami – dla bezpieczeństwa. Dziobaki mają zwyczaj hibernacji raz w roku (7-10 dni), po czym aktywnie zaczynają się rozmnażać. Są poligamiczne i nie tworzą stałych par. Samce mają rozszczepione penisy, a samiczki kloakę połączoną z jelitem i układem rozrodczym. Jądra u chłopaków znajdują się w jamie brzusznej koło nerek, a nie w mosznie.

Potomstwo jest karmione wyłącznie przez matkę, ojciec odchodzi w siną dal. Jaja dojrzewają 2 tygodnie. Matka wysiaduje je przez 10 dni i karmi mlekiem dzieci przez kolejne 3-4 miesiące. Dziobaki żyją średnio 10 lat i do niedawna groziło im wyginięcie z powodu chorób, polowań oraz zanieczyszczenia środowiska. Władze Australii potraktowały sprawę priorytetowo, gdyż dziobak to nie tylko wyjątkowe stworzenie, ale też jeden z „najfajniejszych” symboli Australii, który znajduje się także na rewersie 20 centówki.

Dziobak w mitach Aborygenów jest opisywany jako hybryda kaczki i bobroszczura złotobrzuchego. Zgodnie z jedną z opowieści, zwierzęta lądowe oraz zwierzęta wodne i ptaki, walczyły ze sobą, bo chciały, by dziobak przyłączył się do jednej z tych grup. Ale gumowodzioby narcyz postanowił pozostać sobą, bo uznał, że w takiej postaci najbardziej się będzie wyróżniać. 

Źródło: [1]

0.15879583358765