News sprzed 1100 lat! Wiking zbezcześcił Hagię Sophię ryjąc w niej graffiti
News sprzed 1100 lat! Wiking zbezcześcił Hagię Sophię ryjąc w niej graffiti News sprzed 1100 lat! Wiking zbezcześcił Hagię Sophię ryjąc w niej graffiti

Głośno było ostatnio o stambulskim meczecie, który w przeszłości był świątynią chrześcijańską i muzeum, a za sprawą decyzji prezydenta Erdogana, znowu stał się miejscem kultu muzułmańskiego. Ale nie tak głośno było o intrygującym graffiti odkrytym najpierw w latach 60. XX wieku, a potem kolejnym, odnalezionym w 2016 roku.

Prawdopodobnie podczas mszy świętej jakieś 1100 lat temu pewien dowódca Wikingów „zdewastował” świątynię ryjąc na marmurowej płycie w górnej galerii swoje imię - Halvdan (Halfdan). 

Staronordyjski tekst wyrzeźbiono alfabetem runicznym. Zaskakujące jest to, że podpis Wikinga przetrwał wiekim, był niezauważony aż do 1964 r. Dopiero wtedy archeologowie spostrzegli, że to nie są przypadkowe rysy i pęknięcia, tylko napis wykonany ludzką ręką. Odczytano tylko widoczną część z imieniem, ale uważa się, że pełen tekst brzmiał dokładnie tak, jak słynne „Tu byłem. Tony Halik” – Tu byłem Halvdan. Już w tamtych czasach tak zaznaczano swoją obecność.

Kim był Halvdan?

Istnieją dwie teorie dotyczące jego tożsamości. Jedna zakłada, że był watażką i dowódcą Wikingów, którego grupa żyła u wybrzeży Lofotów (Norwegia). Halvdan podróżował do Konstantynopolu, czyli Miklağård, jak je zwali wojownicy skandynawscy, w celach handlowych. Zachwycony Nowym Rzymem postanowił dołączyć do najemników z Gwardii wareskiej, która składała się wtedy wyłącznie z Wikingów służących cesarzowi bizantyjskiemu. Haldvan odwiedził Hagię Sophię w czasie mszy, ale ponieważ nie był chrześcijaninem, prawdopodobnie musiał się nudzić. Wyrył więc swe imię na górnym balkonie świątyni.

Według drugiej teorii mógł być to skandynawski pielgrzym lub kupiec, który odwiedził Hagię Sophię, ale historycy uważają, że to mało prawdopodobna hipoteza.

W 2016 roku odkryto w świątyni kolejne runiczne graffiti. Rosyjska badaczka Elena A. Melnikova z Instytutu Historii Świata Rosyjskiej Akademia Nauk w Moskwie odnalazła więcej tekstów wyrytych w różnych częściach Hagii Sophii. Mimo że szukała cyrylickich rytów, natknęła się na "nowe" runy.

Melnikova zauważyła napis o długości 26,8 cm i wysokości 3 – 4,8 cm na parapecie przy oknie, gdzie znajdują się również teksty w języku greckim, cyrylicą i po arabsku. Inskrypcję z lat 1050-1150 zinterpretowano jako „Arinbárðr wyrzeźbił te runy” (Arinbárðr rеist rúnar Thess). Badaczka przypuszcza, że znaki zostały wyrzeźbione przez skandynawskiego kupca, który przejeżdżał przez miasto. Jak widać, wandalizm jest odwieczną cechą gatunku homo sapiens.

źródło: [1]

0.13612198829651